Telefon dla siedmiolatka – moje doświadczenia

Alicja

Cześć drodzy przyjaciele w rodzicielstwie,

Zaczynam tak bo to miał być mój Substack, ale z uwagi na ilość próśb o poruszenie tematu zdecydowałam się jednak wrzucić go na blogaska. Jednakowoż kto jeszcze nie ma mojego Substacka to zapraszam gorąco – fajne miejsce się tam tworzy, zapisać się można TUTAJ – będą do was po prostu przychodzić listy (znaczy maile) ode mnie raz na jakiś czas (wiem, że wiele osób próbuje ograniczyć social media, a chce zostać w jakimś kontakcie więc to jest dobra opcja)

Dziś kontrowersyjny temat, który mocno grzeje publikę, więc choć starałam się być bardzo wyważona w słowach, to pozwoliłam sobie jednak na nieco ironii i sarkazmu, żeby to nie było takie wiecie… nadęte. Ano i zarezerwujcie sobie nieco czasu – to nie jest krótki tekścik.

Cała ta historia zaczęła się kiedy napisałam na IG, że wszystkie moje siedmiolatki miały telefon. Wylało się na mnie wówczas wiadro pomyj (wylało się też jak napisałam, że uczę dzieci grzeczności albo synów trzymania drzwi, ale to osobna historia :D). Potrafię jednak te kontrowersje zrozumieć – kiedy lata temu sama miałam w domu pierwszą sześciolatkę, a siedmiolatka przyjaciółki miała telefon to wydawało mi się to przerażające. Dziś obie ówczesne małolaty, to większe od swoich matek nastolatki, które bombowo radzą sobie z życiem więc patrzę na to z dużego dystansu, ale nadal rozumiem ten „oburz” (choć ja mojego nigdy na przyjaciółkę nie wylałam – do dziś nie wie co mi chodziło po głowie wtedy, chyba że to teraz czyta, ale sądzę, że ma ciekawsze lektury; btw czytaliście może Miasto Mosiądzu – cudowna trylogia!).

Obiecałam wam zatem opisanie tej drugiej strony medalu, co niniejszym czynię. Pamiętajcie jednak, że jest to opis naszej decyzji rodzicielskiej podjętej w oparciu o nasze możliwości, nasze dzieci i nasze potrzeby. A to oznacza, że nie ma to absolutnie żadnego przełożenia na wasze życie. Jednak jako że pytań był miliard i w dodatku zasypywaliście mnie potem postami z innych kont o tym jakie to szkodliwe, to proszę bardzo, oto odpowiedzi.

Najczęstsze pytanie brzmiało „PO CO SIEDMIOLATKOWI TELEFON?!!!!!”

Otóż po co waszym nie wiem, a biorąc pod uwagę styl życia dzieci wczesnoszkolnych, to całkiem prawdopodobne, że jest im kompletnie niepotrzebny, co więcej, najpewniej nie są na niego gotowe.

Naszym siedmiolatkom jednak telefon był potrzebny, bo to był wiek, w który zaczynali sami wychodzić z domu (ośmiolatki same jeździły komunikacją miejską jak coś) i sami w nim zostawać. A że nie mamy już w domu stacjonarnego telefonu na korbkę, to z braku laku dostali telefony komórkowe.

Tak, oczywiście, za naszych czasów nikt nie miał telefonu, tylko klucz na szyi i też było dobrze – ja się z tym w PEŁNI zgadzam, jednakowoż ja i tak jestem wyluzowana, że pozwalam siedmiolatkom chodzić samodzielnie po świecie i zostawać w domu, więc już mi odpuście te potrzebę kontroli via telefon, ok?

ALE ALICJO TY MATOLE DLACZEGO NIE ZEGARKI!!!!!

Jako karny matoł odpowiadam – ano dlatego, że:

  1. nie znoszę bez sensu wydawać pieniędzy*
  2. nie znoszę mnożyć bytów więc skorzystaliśmy z rozwiązania, które mieliśmy w domu za darmo i ekologicznie tzn. pierwszym (a także drugim :D) telefonem naszych dzieci nigdy nie była wypasiona nówka, tylko stare telefony po rodzicach. Telefony, który były już niezdatne do naszej pracy zawodowej, w której korzystamy z nich bardzo intensywnie, stąd mulący zadania aparat po prostu nam wydatnie w niej przeszkadzał, ale jako że wciąż był na podstawowym „chodzie” tj. potrafił pisać, dzwonić i odpalić mapę gdy trzeba było, to dostały go dzieci.

(*Dygresja z życia influencera – kiedyś z faktu, że daliśmy stary telefon zamiast zegarka m.in. dlatego że nie widzę sensu wydawać na to kasy, tłumaczyłam się już na insta, na co mi jakaś pani straszliwie oburzona napisała, że mam nie wydziwiać, bo zegarek dla dziecka nie jest aż takim kosztem, kilkaset złotych to niewiele i argument finansowy jej nie przekonuje. No i fajnie. Kocham internety 😀 Jak ktoś jeszcze uważa że kilkaset złotych to nic, to ja chętnie przygarnę i obiecuję, że nakupię za to dzieciom książek, a nie zegarków, ok? Komu numer konta podać?)

Ale, moi mili – potrzeba to tylko jeden z elementów przy decyzji o telefonie. Drugi równie ważny (jak nie ważniejszy) element to gotowość – i wcale sobie tego nie wymyśliłam, tylko samo miłościwie nam panujące AAP tak twierdzi.

Objaśniona checklista gotowości i tego czy telefon jest potrzebny jest m.in. w naszej książce W sieci wyzwań i możliwości – polecam ją szalenie jeśli nie chcecie prostych rozwiązań, tylko pokazania zawiłości związanych z ekranami, i jeśli nie chcecie straszenia tylko bazy na której możecie budować w swoim domu. To jest bardzo dobra książka napisana wspólnie z Asią Kołak-Rodis i poddana konsultacji przez zewnętrznych ludzi – więc nie będę się tu powtarzać (można ją kupić TUTAJ) – była to autopromocja jak coś, natomiast poniżej dodam swoje dodatkowe trzy grosze, które dla mnie mają gigantyczne znaczenie.

Po pierwsze moje dzieci umiały w tym wieku płynnie i swobodnie czytać spore książki, co dla mnie jest ważnym elementem, bo jak nie umiesz czytać, to nawet listę kontaktów będziesz dukał – zatem bez sensu. Nie wiem też jak Twoja zdolność koncentracji na tekście, a dla mnie to dość ważne by ją mieć zanim zacznie się przygodę z czymkolwiek innym. Ogarnij najpierw książki i naucz się pracować na długim tekście.

Po drugie z całą pewnością nie dałabym telefon dziecku, które generuje problemy, trudności wychowawcze, prezentuje zachowania buntownicze i opozycyjne, ma trudności z przestrzeganiem reguł i przy którym wiele elementów codzienności to walka o coś. Nie dałabym, bo telefon ZAWSZE generuje dla rodziców dodatkowy obowiązek i to NA LATA więc po co dokładać sobie problemów i sporów? Niemniej moje dzieci generalnie z tych bezproblemowych (zanim ktoś napisze uprzejme „nie zesraj się” to to nie jest chełpienie się, tylko ustalenie faktu, który jest jednym z warunków brzegowych dla mnie – bo jeśli i bez telefonu mam jazdy o wiele rzeczy, a wyłączenie bajki czy gry zwykle kończy się awanturą lub trzaskaniem drzwiami, to ja dziękuję bardzo, postoję) więc byliśmy w stanie wziąć na siebie kolejną odpowiedzialność. Piszę odpowiedzialność, bo telefon w rękach dziecka, to nie zabawka, tylko kolejny OBOWIĄZEK rodziców. Brzemię rzekłabym i coś do czego trzeba podejść poważnie i być gotowym na konsekwencje tego kroku, a także na wycofanie się z niego jeśli coś pójdzie nie tak. Dlatego jeśli odmawianie dziecku jest dla was z jakiegoś powodu problemem, jeśli macie dużo spięć związanych z ustalonymi granicami albo jeśli trudno wam się wyciągać konsekwencje lub w inny sposób czujecie się tutaj pogubieni, to telefon tylko pogorszy sprawę i powiadam – nie warto nawet o tym myśleć. Nie róbcie tego ani sobie, ani dziecku.

Po trzecie moje dzieci miały swoje pasje lub jakieś zainteresowania w tym wieku – nie każde dziecko ma pasje i to jest normalne. Kiedyś czytałam, że prawdziwą ma ich ledwie 18% więc zdecydowana mniejszość, ale większość może mieć coś co lubi i nie wiąże się to z ekranami. Granie w piłkę? Rysowanie? Czytanie? Wiszenie na trzepaku? Wycieczki rowerowe? Komiksy? Układanie kostki Rubika? Układanie Legosów? Pieczenie ciastek? Spotkania z małoletnimi sąsiadami? Nie ma znaczenia co, to nie musi być nic super ambitnego na miarę wypluwania z siebie pomysłów na podbój Marsa albo zdobywania medali mistrzostw Europy w sztukach walki – chodzi wyłącznie o to by dziecko znało alternatywne sposoby spędzania czasu wolnego bez towarzystwa ekranu, by kojarzyło takie spędzanie czasu dobrze i oddawało mu się chętnie (u nas to były m.in. książki i sporty). Jeżeli moje dziecko jedyne czym byłoby zainteresowane to bajką czy graniem, a przy innych aktywnościach jęczało, że nuda, to mimo że nie mam nic do ekranów w umiarze, to jednak dorzucanie do tego równania telefonu uznałabym osobiście za bardziej niż ryzykowne.

Po czwarte my jako rodzice mieliśmy spójną, zgodną wizję i chęć jej realizacji i nadzoru. Gdy rodzice sami nie zgadzają się co do tego jakie powinny być zasady, ani nie rozumieją po co je wprowadzają i nie potrafią tego wytłumaczyć – to jak w tym ma się połapać dziecko?

No dobra to jak często dzieciak, który dostał telefon mając lat 7 obecnie z niego korzysta? Proszę aktualne screeny od dzieciaka, które ma już więcej niż 7 lat, ale nadal nie jest nastolatkiem 😉

Znajdźcie mi dorosłego, którego tygodniowa średnia czasu korzystania jest niższa niż 10 minut.

Jak to zrobiliśmy, że mimo smartfona w łapkach nie przepadło nam dziecię w telefonie na dnie całe. Otóż sądzę, że jest to wypadkowa patrz wyżej (czyli te wszystkie punkty wyżej, które sugerowały że może damy rade) oraz patrz niżej, czyli KONTROLA RODZICIELSKA – coś o czym niby się dużo mówi, a jednocześnie ciągle przekonuje rodziców, że ona nie istnieje, a oni nie mają żadnej mocy sprawczej i generalnie dając telefon, dajemy dziecku dostęp do całego świata i “kończymy dzieciństwo”. Z jednej strony rozumiem idee kampanii, które w ten sposób próbują zwrócić uwagę na problem, z drugiej nie wiem czy nie są kontrproduktywne, bo z moich doświadczeń wynika, że ludzie myślą, że telefon w rękach dziecka równa się nieograniczony dostęp do wszystkiego, wszędzie i zawsze i że nie można z tym nic zrobić – więc jak już ten telefon kiedyś dadzą, to faktycznie robią nic.

Zawsze bowiem kiedy ktoś dowiaduje się, że nasze dzieci dostały telefon to wyraża przekonanie, że przecież jak daliście smartfona to będzie tam surfować po sieci, oglądać social media i robić inne bezeceństwa. Tylko to nie jest tak, że daliśmy dziecku telefon razem z nielimitowanym internetem i kontami w social mediach, a najlepiej to od razu na only fans.

Taki siedmiolatek ma u nas dostęp do wiadomości, dzwonienia, ma jeden z komunikatorów żeby być częścią naszych żywych grup rodzinnych i móc wysyłać do babć, dziadka i cioci co mieszka daleko, zdjęcia i głupotki, ale na tym koniec na dłuuuugi czas. Kolejne funkcje telefonu odblokowują się dopiero gdy swoim postępowaniem młody człek pokaże, że jest gotowy na dalsze kroki – i to nie trwa tydzień, ani miesiąc. To trwa lata.

I nawet po czasie nie wszystkie funkcje telefonu odblokowujemy – przykładowo od grania jest rodzinna konsola ustawiona w salonie tak że każdy widzi i słyszy co grający robi lub w przypadku starszych dzieci własny komputer (również z ustawioną kontrolą rodzicielską!). Nie ma czegoś takiego jak gierki na telefonie, a jeśli w wyjątkowych sytuacjach zezwalamy na ich instalacje (zdarzyło się kilka razy) to jedynie z włączoną blokadą czasową na maksymalnie 20 minut dziennie. Taką blokadę da się ustawić w najprostszym, darmowym narzędziu do kontroli rodzicielskiej.

Surfowanie po necie? Owszem nawet dla debiutujących posiadaczy telefonów jest taka możliwość w ograniczonym zakresie (czasowym i zawartościowym), ale jest ona obostrzona umową, że tylko przy nas i po zgłoszeniu czego potrzebuje (co oznacza, że dzieciak w edukacji wczesnoszkolnej przychodzi ZA KAŻDYM JEDNYM RAZEM ZAPYTAĆ CZY MOŻE SPRAWDZIĆ COŚ W INTERNECIE NA TELEFONIE, tłumacząc co sprawdza i DLACZEGO sprawdza, a jednocześnie ma wyjaśniane jak to poprawnie sprawdzić i zweryfikować – tu znowu wracamy do kwestii opisanej na początku czyli czy możesz swojemu dziecku ufać, że będzie przestrzegało ustalonych reguł, bo jeśli nie przestrzega ich w zakresie najprostszych umów to szansa, że będzie przestrzegać tutaj niekoniecznie wzrasta). Wszystko to dzieje się ze świadomością dziecka, że to co robi w sieci jest w podglądzie rodzicielskim – ja wiem co ono robi, jego tata wie co ono robi – ono wie, że my wiemy, co ono robi. Rodzice wychowani na „Big Brother – wielki brat patrzy”, patrzą i nie żartują. Oczywiście z czasem ta kontrola podlega poluzowaniu, bo dzieci też mają cyfrową prywatność, ale to odrębny temat – teraz mówimy o małych dzieciach debiutujących z telefonem.

I co z tego, że masz kontrolę rodzicielską – nie boisz się, że będzie w ukryciu przed wami coś robił, że nauczyć się oszukiwać i obchodzić kontrolę rodzicielską?

A wy nie boicie się, że wasze dziecko okrada kolegów na przerwach? Albo po szkole wskakuje do jakiegoś Płaza i kradnie lizaki? I nie, nie jest to porównanie od czapy – znam dziecko, które w 2 klasie kradło batoniki w sklepie – z bardzo fajnej, porządnej rodziny, nie że patola jakaś.

Więc oczywiście ryzyko, że dziecko popełni jakieś wykroczenie jest zawsze, nigdy nie wychodzę z założenia „moje dziecko by nigdy”, ale dotyczy to nie tylko ekranów (i między nami wydaje mi się, że mniej umiejętności jest potrzebnych by okradać sklep niż zostać młodocianym hakerem). Niemniej mając to na uwadze staram się wychowywać dzieci tak by wiedziały, że jak są zasady to się ich przestrzega, bo zasady ustalamy dla bezpieczeństwa swojego i innych.

My jesteśmy takimi rodzicami, którzy w wielu elementach mają luz – można z nami rozmawiać, można negocjować zasady, można pytać i podważać, można proponować swoje zmiany, ale jednocześnie w niektórych kwestiach jesteśmy bardzo surowi i rygorystyczni. I w tych kluczowych kwestiach szansa na to, że nie dowiemy się, że ustalenia zostały złamane jest raczej niewielka – bo wiemy co robimy, bo rozmawiamy z dziećmi, bo interesujemy się ich życiem i jesteśmy w nim obecni fizycznie i emocjonalnie, bo mamy pozakładane kontrole rodzicielskie i na telefony, i na komputery, i na wszystkie inne sprzęty – kontrolujemy to jednak polegając nie tylko na aplikacji (bo te zaiste bywają zawodne), ale przede wszystkim… będąc rodzicami. Dzieci to wiedzą, mają to klarownie wykładane od małego. Znana im jest też zasada, że jeśli umowa dotycząca korzystania z elektroniki zostanie złamana próbą oszustwa, to żegnaj telefonie w obecnym kształcie (wtedy z ochotą podmienię starego grata na jeszcze starszą nokie 3310). Ale co gorsza… żegnaj zaufanie – zaufanie jest podstawą relacji, a jego odbudowanie niesamowicie trudne – mówię o tym jasno moim bliskim, dzieciom też. To taka podstawowa zasada, wiecie? Jak chcesz mieć dużo wolności i autonomii to musisz się zachowywać tak bym mogła Ci ją dać z zaufaniem, że dźwigniesz ten ciężar. Zaufanie to wielka rzecz.

Komunikat technologia jest spoko narzędziem, ale szersze korzystnie z niej jest przywilejem przy którym musisz pokazać, że jesteś odpowiedzialny za to co robisz jest u nas głośny i bardzo wyraźny.

I nigdy nie rzucam słów na wiatr 😉 Znam rodziców, którzy dość często mówią dziecku „jak nie przestaniesz coś tam coś, to zrobię coś tam coś” po czym dziecko robi coś tam, a rodzic robi… nic. Widziałam takich sytuacji mnóstwo. Ja absolutnie nie twierdzę, że to źli rodzice – to fajni rodzice, zwykle bardzo lubię i ich i ich dzieci, i to co pisze tutaj nie służy ocenie ich rodzicielstwa, tylko wskazaniu, że ja po prostu jestem rodzicem innego typu. U mnie bardzo dużo można, ale jeśli jakichś działań nie akceptuje i wyraźnie to wcześniej komunikuje, to nigdy nie rzucam słów na wiatr.

Nie mam problemu z wyciąganiem konsekwencji – nie przestrzegasz warunków umowy, to umowa idzie do kosza, a Ty musisz pokazać, że jednak można ci ufać, good luck with that – to nie jest dla mnie okrutne rodzicielstwo dalekości i kara niewspółmierna, to realny przykład tego jak działa życie. Na szczęście ten system do tej pory U NAS śmigał sprawnie. Być może dlatego, że kwestie zaufania wałkujemy od zawsze – nie jest to jakaś nowość wprowadzona razem z telefonem i dotycząca tylko telefonu. Ona po prostu dotyczy życia – tak jest w relacjach, że jak świadomie nadszarpniesz zaufania to masz dużo bałaganu do sprzątania.

Jednocześnie w relacjach też można rozmawiać o swoich potrzebach i oczekiwaniach – więc jak dzieci czują, że coś warto zmienić także w zakresie norm telefonicznych, to mogą przyjść, porozmawiać i zastanowimy się co z tym zrobić. Rodzice poza tym, że wychowali się na wielkim bracie co patrzy, to byli też młodzi i nadal pamiętają jak to jest. Przy czym to dotyczy starszych dzieci – nie dzieciaka w edukacji wczesnoszkolnej, któremu ten telefon powinien wystarczyć w naprawdę podstawowym zakresie.

Co więcej, nasz nadzór nie dotyczy tylko czasu i treści. Nasz nadzór jest stały i dotyczy obserwacji zmian sposobu korzystania, zachowania, higieny życia – czyli wszystkiego z czym może kolidować jakakolwiek elektronika – ponownie odeślę do książki mojego współautorstwa W sieci wyzwań i możliwości (TUTAJ). Nasze działania zaś nie ograniczają się wyłącznie do nadzoru, bo z wiekiem pełna kontrola przestaje mieć rację bytu. Do nadzoru dorzucamy rozmowy, mediacje, modelowanie i całą resztę.

Zainstalowanie czegokolwiek na telefonie – CZEGOKOLWIEK – również wymaga zgody, bo tak są ustawione kontrole rodzicielskie, także u starszych dzieci. Nie ma że se pobierasz co chcesz i kiedy chcesz. Zgoda na zainstalowanie KAŻDEJ nowej appki najpierw musi przejść przez telefon rodzica (i najlepiej pod kontrolę podpiąć telefonu OBOJGA rodziców) – w ten sposób i wiesz co dziecko będzie miało na telefonie i możesz z nim porozmawiać na co mu to (to element tak zwanej mediacji aktywnej – znowu odsyłam do książki W sieci wyzwań i możliwości).

Może i wiec dajemy siedmiolatkowi smartfona, ale jednocześnie nie zostawiamy go z nim żeby robił co chce, tylko przez cały czas nadzorujemy, uczymy jak korzystać, obserwujemy, rozmawiamy (rozmowy o higienie cyfrowej w tym i późniejszym wieku prowadzimy tak samo często jak w przedszkolu rozmowy o zwykłej higienie i napominanie o myciu rąk) i dopiero gdy widać, że dziecko ogarnęło jakiś etap wtajemniczenia i sobie z nim radzi, może przejść na wyższy. Trochę jak w grze, sporcie, nauce języka czy czymkolwiek innym w życiu – najpierw opanowujesz bazę i dopiero jak to ogarniesz to możesz wejść na kolejny poziom. Nie że dostałeś pierwszy rower i od razu wyjeżdżasz nim na Tour de Pologne. Jak dostajesz rower to najpierw uczysz się na nim jeździć i uczysz się nie tylko obsługi technicznej ale też zasad bezpiecznego ruchu drogowego – z pomocą i kontrolą rodzica, potem jeździsz po świecie z rodzicem obok, dopiero potem możesz sam wyjeżdżać na ulicę, dzielnie, miasto.

Nic mnie nie przekonują te Twoje wyjaśnienia Alicja, zawiodłaś mnie – Ty niby o badaniach piszesz, a zobacz profil X i Y na Instagramie tutaj mają posty o tym, że nie wolno dawać dzieciom smartfona do wieku 13/14/16 lat, bo badania mówią i to takie potężne na milionach ludzi! I w ogóle to są wytyczne, że telefon od 13 roku życia!

Po pierwsze te powody w żadnym wypadku nie mają was do niczego przekonywać, a już na pewno nie do dania siedmiolatkowi telefonu (!!!!!) – one są dostosowane do naszych warunków, nie do waszych, a opowiadam o nich na wyraźną prośbę zainteresowanych, głównie po to by pokazać rodzicom, że można i trzeba ten telefon nadzorować i by skłonić do kilku głębszych refleksji niż tylko “od ilu lat?”. Boję się bowiem, że obecny kierunek debaty publicznej na ten temat ogniskuje się silnie wokół odpowiedniego wieku, nie mówiąc w ogóle co potem, co zostawia rodziców i wstrząśniętych, i zmieszanych, i… biernych. I mam na to papióry – jeden z najnowszych raportów cudownego, rodzimego NASK na temat stanu cyfrowego rodzicielstwa, mówi tak:

„Zjawisko to można określić mianem „paradoksu wycofania”. Polega ono na wyraźnym spadku zaangażowania rodziców w aktywności wychowawcze (egzekwowania zasad, prowadzenia monitoringu, wspólnego spędzania czasu) w okresie, który oceniają oni jako związany z największym ryzykiem dla ich dzieci. Aż 79% badanych uznało wiek 10–13 lat za moment największego zagrożenia, a mimo to właśnie wtedy opiekunowie najczęściej rezygnują z narzędzi ochronnych.”

Po drugie – z całej mojej wiedzy wynika, że nie ma takich wytycznych (dot. wieku posiadania telefonu). Na stronie AAP dla rodziców w artykule ze stycznia 2026 roku przeczytamy

„Przemyśl dobrze zanim dasz dziecku pierwszy telefon. Badania nie wskazują konkretnego wieku dziecka, który jest bezpieczny, ale weź pod uwagę poziom zrozumienia przez dziecko cyfrowego świata”

(Think carefully before handing kids their first phone. Studies don’t point to a specific age that’s safe, but consider your child’s understanding of the digital world.)

Zaś w badaniu z początku tego roku przeczytamy:

“Zgodnie z naszą wiedzą, nie istnieją jednak żadne wytyczne określające odpowiedni wiek w jakim młodzi ludzie powinni dostać swój pierwszy telefon”

(To our knowledge, however, there are no guidelines regarding the appropriate age at which youth should first own a smartphone.)

Jeśli ktoś zna oficjalne rekomendacje na ten temat, które mi umknęły chętnie przyjmę – do tej pory znajduje jedynie stanowiska pojedynczych ekspertów/ludzi znanych z tematu z social mediów. Czym innym są jednak oficjalne wytyczne organizacji naukowych/zdrowotnych, a czym innym głosy poszczególnych ekspertów. Przypomnę, że mój głos blogereczki jest w tej hierarchii jeszcze niżej jak coś i plasuje się dokładnie w tym miejscu, w którym plasuje się rozmowa z sąsiadką przy herbatce o waszym podejściu do rodzicielstwa. Takie rozmowy są fajne jako wymiana doświadczeń, ale nie są tożsame z prawdą objawioną.

Po trzecie w branży raportowania badań o rodzicielstwie to ja siedzę niemal 13 lat. Byłam absolutną pionierką w tej kwestii nie tylko na skalę Polską, ale też światową – jak ja zaczynałam, to blogi opierające się na badaniach nie wyskakiwały z lodówki, to był wtedy odważny, nowy koncept. Zmierzam tą laurką do tego, że ja… znam te badania, o których te profile piszą. Znam, bo ze względu na to co tu robię czytam badania codziennie po kilka, kilkanaście. Niektóre z tych opisanych, które mi podsyłacie opisywałam nawet w książce W sieci wyzwań i możliwości 😊)). Sęk w tym, że w tych badaniach nad wiekiem jest dla mnie jeden problem metodologiczny – one najczęściej biorą pod uwagę wiek otrzymania smartfona, ale praktycznie żadne znane mi do tej pory nie brało pod uwagę tego co się dzieje w rodzinie . I co za rodziny dają telefon wcześnie. Jakie mają zasady ekranowe? Czy jakieś w ogóle mają (znowu jeśli ktoś zna takie chętnie przyjmę!)?

Dlaczego to ważne? Bo zastanawiam się czy można wrzucić do jednego worka siedmiolatka, który dostał smartfona z kontrolą rodzicielską, bez gier, bez social mediów, może z dostępem do Internetu, ale ściśle nadzorowanym i ograniczonym (wynikającym np. głownie z potrzeby ustalania lokalizacji i dostępu do komunikatora rodzinnego), z rygorystycznymi limitami dziennego gapienia się w komórkę, które wygaszają wszystko poza możliwością zadzwonienia do rodzica gdy zostaną przekroczone, siedmiolatka który równolegle uprawia sport, ma prawidłowe relacje międzyludzkie, czyta, dobrze się uczy się, wychodzi na dwór, ma stałe pory spania, zbilansowaną dietę, zaangażowanych emocjonalnie rodziców, którzy rozmowy o higienie cyfrowej przeprowadzają z nim z uporem maniaka, z siedmiolatkiem, który po prostu dostał telefon i może tam robić co chce, kiedy chce, ile chce i na przykład z tej okazji może zaburzać sobie sen siedząc do północy z komórką i oglądając nieodpowiednie dla niego treści (są takie dzieci, jak najbardziej są!).

Czy można wsadzić do jednego worka siedmiolatka, który korzystanie ze smartfona ogranicza głównie do wysyłania babci zdjęć swoich rysunków, uczestniczenia w grupie rodzinnej albo pytania rodziców kiedy wrócą do domu z siedmiolatkiem, który na TikToku ogląda patostremerów przez 3h dziennie (albo nawet śmieszne filmiki z kotkami), a potem idzie grać w grę na konsolę i nie robi w życiu w zasadzie nic innego niż spędzanie czasu z ekranami? Czy można porównać dziecko, które ma telefon, ale ma też wyznaczone (i egzekwowane, bo to dwie różne rzeczy) reguły ekranowe w domu, z dzieckiem, które ma telefon, ale o tym, że są reguły i higiena cyfrowa nikt go nie poinformował, bo rodzice faktycznie z jakiegoś powodu (braku zasobów, kryzysu życiowego itd.) nie angażują się w ten element życia lub najzwyczajniej w świecie są szczęśliwi gdy dziecko ich nie niepokoi tylko siedzi z ekranem (tak tacy rodzice też są).

No przyznacie chyba, że uznanie obu tych sytuacji za takie same jest to dość śmiałym uproszczeniem, ale przez to, że badania na ten temat są w fazie powijaków to jeśli mówimy o tych, które ja na ten moment znam, to głównie na tym polegają. Póki co przede wszystkim na odcięciu opartym na wieku. I tyle.

Nie jest (a przynajmniej ja nie znam takich) równolegle sprawdzana jakość rodzicielstwa, więzi w rodzinie, to czy w rodzinie są zasady ekranowe zgodne z aktualnymi rekomendacjami (i czy są tylko w teorii czy w praktyce też) czy może ich w ogóle nie ma. Ba, jakie zasady ekranowe stosują sami rodzice wobec siebie, bo to też ekstremalnie ważne. A brak wzięcia pod uwagę tych czynników może trochę zaburzać obraz. W jednym z nowszych badań cytowanych ochoczo na rodzicielskim Instagramie (to to z początku roku wspomniane wyżej), jest co prawda wzięcie pod uwagę czynnika pt. „parental monitoring”, który na pierwszy rzut oka może sugerować, że brali to pod uwagę i nic się nie zmieniło, tyle że w praktyce parental monitoring nie odnosi się tutaj do tego czy w danej rodzinie są zachowane jakieś minima higieny cyfrowej, czy są limity i zasady – nie, tam monitoring rodzicielski był miarą tego czy i jak często rodzic wiedział gdzie i z kim jest teraz jego dziecko, czy rozmawiał z dzieckiem o planach na kolejny dzień i jak często rodzina razem jada obiad. No fajnie, ja nie przeczę, że to są ważne elementy, które coś już o rodzinie mogą powiedzieć, ale nadal nie o to mi do końca chodzi prawda?

Co więcej w tym badaniu jednym z największych problemów łączących się z wczesnym dostępem do smartfona był deficyt snu – dzieci z telefonami częściej spały mniej niż te bez telefonów. Tyle, że znowu nie wiemy czy ci rodzice ustalali tu jakiś limit? Czy nauczyli dziecko, że telefon śpi gdzie indziej niż my (jak sugerują rekomendacje) – czy dawali mu wolną rękę i młodzian mógł sobie do północy siedzieć w telefonie i gierkę pykać. Bo moje dzieci czy z telefonem czy bez mają stałą porę snu, wyliczoną w odniesieniu do ich indywidualnych potrzeb i w oparciu o rekomendacje. I telefon tego nie zmienił. Nadal trzeba chodzić spać o regularnych porach – niezależnie od tego czy masz 7 czy te uświęcone w postach o pierwszym smartphonie 13 lat czy o zgrozo nawet więcej – sen jest u nas jednym z podstawowych elementów zdrowego życia i nie zmieni tego ani wiek, ani telefon, ani uderzenie meteorytu, bo apokalipsę po uderzeniu meteorytu też łatwiej przetrwać jak jesteś wyspany. Gdyby dinozaury o tym wiedziały to do dziś by po ulicach śmigały – ok? Ale jeśli u kogoś zmienił, jeśli dziecko dostało telefon i nagle może wszystko, nawet chodzić spać o której chce, no to ja się nie dziwię, że to może się wiązać z problemami potem. Bo totalnie znam dzieci, które mając 9 lat chwaliły się na grupach rówieśniczych, że pod kołdrą grają w coś tam i wysyłały te wiadomości o 2 w nocy. No sorry jak dzieciak w drugiej (i prawdę mówiąc dowolnej innej…) klasie gra w gierki na telefonie o 2 w nocy to jest duży problem i ja na to nie potrzebuje ani połowy badania ani zdania eksperta. Dlatego telefony naszych w tym wieku nie dość, że śpią poza sypialnią, to blokują się z automatu godzinę przed stałą porą snu i do 7 rano można na nich zrobić totalne NIC (poza zadzwonieniem do rodzica lub pod numer alarmowy).

Co więcej jakość niektórych z badań, które szybko stały się viralem nie jest wcale dobra – tutaj można poczytać na przykład o tym co inni naukowcy sądzą o popularnym w rolkach na Insta badaniu na temat wieku posiadaczy smartfonów.

I wiecie, to że ja jestem tyle lat w branży, sprawia też, że ja doskonale wiem na czym zrobiłabym gigantyczne zasięgi. Strach rodziców podbijany wspólnym wrogiem, którego unicestwienie zapewni nam sielską przyszłość (tzn. ekranami) wykręca i generuje milionowe zasięgi. To rezonuje z rodzicami, to się klika, to się niesie, bo i budzi emocje i daje bardzo proste rozwiązania – z punktu widzenia zasięgowego i zarobkowego nic by mi się bardziej nie opłacało niż pisanie o najstraszniejszych badaniach o ekranach albo alternatywnie pisanie, że ekrany są bardzo spoko zawsze, wszędzie i dla każdego – obie wersje generują reakcje, a jak są reakcje to jest zasięg, a jak jest zasięg, to jest zysk.

Tylko ja sama jestem rodzicem i wcale nie chcę żeby mnie straszono ani głaskano po główce. Chcę żeby powiedziano mi jak jest, nawet jeśli to oznacza, że nie ma prostych odpowiedzi. Tak oczywiście, Big Techy mają MASĘ zła za uszami i wymagają natychmiastowych regulacji, ale do tego potrzeba działań na szczeblach rządowych, trzeba stanowczych polityków, którzy na nich nacisną tak by ta przestrzeń cyfrowa była dla nas wszystkich bezpieczna i transparentna. Dla wszystkich – nie tylko dla dzieci do 16 roku życia, a potem hulaj dusza piekła nie ma. To (i wiele innych) są kwestie wymagające pilnych interwencji, ale je muszą przeprowadzić rządzący, którzy do diaska niechże się wezmą do roboty poważnej i wykażą jakąś troską o społeczeństwo, bo od tego oni są, od tego są oni… I my tego od nich oczekujmy i ich z tego rozliczajmy.

Ja mogę natomiast równolegle skupić się na własnej rodzinie, zainteresować tematem pod nas i robić to co mogę w swoim zasięgu. I robię. Telefony i aktywności cyfrowe naszych dzieci są monitorowane z taką samą troską jak pozostałe elementy ich życia, to dla mnie i mojego męża dodatkowy obowiązek, a nie jak zarzuca się często „pójście na łatwiznę”. Ale czy jednocześnie są na świecie rodzice, którzy dają telefon i mają olewkę ergo idą na łatwiznę? Jak najbardziej!

Dlatego ochoczo przywoływane w sieci anegdotyczne porównywanie sytuacji, w której pięciolatek ma telefon i siedzi na nim stale do nastolatka, który nie ma i dzięki temu ma pasje – to niekoniecznie jest porównywanie samego telefonu vs jego braku. To porównywanie dwóch rodzin, które mają zupełnie inne podejście do dzieci, wychowania i życia. Podejrzewam też, że inny jest w nich kapitał kulturowy. A to może zakrzywiać obraz.

Oczywiście możliwość, że samo posiadanie smartfona od wieku X, niezależnie od rodzicielskiego zaangażowania, monitoringu i zasad już ciągnie delikwenta w dół – nadal jest na stole. Nie można tego absolutnie wykluczyć i nigdy bym wam nie powiedziała, że można. Ale co przyniosą kolejne badania, jakie rozstrzygnięcia – cóż, jak mawiał dobry na wszystko Zenek “zobaczymy, czas pokaże”.

Jedno natomiast jest dla mnie pewne – jeśli w jakimkolwiek wieku zdecydujecie się dać dziecku telefon – i tak będziecie musieli obserwować jak ono sobie z tym ciężarem radzi – bo to też pokaże tylko czas, i wasza czujna, nieustająca, mimo upływu lat, obserwacja.

Dlatego mimo że sami daliśmy te telefony wcześnie, to przypomnę raz jeszcze, że absolutnie nikomu nie polecam dawania siedmiolatkowi telefonu – prawdę mówiąc, większości bym serdecznie odradziła, bo macie nowy obowiązek, a większości siedmiolatków naprawdę nie będzie on do niczego potrzebny. Większość siedmiolatków nie chodzi i nie zostaje sama i jedyny wyjątek jaki bym tu potencjalnie widziała to na przykład nieograniczona możliwość kontaktu z drugim z rodziców jeśli nie mieszkacie razem. Jednocześnie nie polecam też dawania telefonu dziesięcio- czy trzynastolatkowi.  

Polecam dawanie go wyłącznie wtedy gdy i wy i dziecko będziecie gotowi na te odpowiedzialność. I gdy zajdzie rzeczywista potrzeba korzystania z niego. Jesteście rodzicami, macie moc, macie kompetencje, macie możliwość oceny na zimno, bez emocji – to jedna z wielu dużych decyzji. I jedna z wielu waszych odpowiedzialności. Ale jeśli już dacie telefon to podejdźcie do niego poważnie, ustalcie zasady i limity i PILNUJCIE PRZESTRZEGANIA ICH. Dbajcie o to by telefon nie był atrakcją dnia, by nie był sprzętem po który sięga się nawykowo, z nudy, gdy nie ma się co robić z rękami, podsuwajcie inne aktywności i fajne książki, pilnujcie ruchu, snu, dawajcie obowiązki, rozmawiajcie, interesujcie się, bądźcie rodzicami. Obserwujcie swoje dzieci, ich zwyczaje i zmiany zachowania. To nie jest tak, że jak dasz telefon 13latkowi to on jest magicznie chroniony przed kłopotami i zagrożeniami płynącymi z posiadania telefonu, bo „tak pokazują badania, że wtedy bezpiecznie” – nie – bez zasad, bez higieny cyfrowej, bez norm zdrowego trybu życia, bez odpowiedzialnego rodzica nadal ryzykujecie. Niezależnie od tego czy to dziecko ma lat 8, 12 czy 15. Nadal waszym zadaniem jest uczyć jak z niego korzystać, nadzorować jak ta nauka idzie, korygować, rozmawiać, szukać nowych dróg jeśli okaże się, że te dotychczas obrane nie są dobre dla naszego dziecka. Danie telefonu to nie jest koniec podróży – to jej początek.

I ja oczywiście rozumiem dlaczego próbujemy ujednolicić schematy działania i chcemy prostych jasnych wytycznych, które powiedzą, że rodzic może dać dziecku telefon od wieku X i będzie cacy. Natomiast boję się, że za mało jest przy tym podkreślania, że sam wiek nie sprawi z automatu że na pewno będzie cacy. Elektronika i ekrany stały się częścią naszego życia – kiedyś rodzice uczyli jak żyć w zgodzie z cyklem natury, dziś odeszła nam ta część i doszła jak żyć w świecie cyfryzacji. Jest nam trudniej, bo cykl natury był znany od lat, a nam co chwilunię wyskakuje coś nowego – jak już okrzepliśmy z bajkami dla najmłodszych, to wyskakują social media, teraz sztuczna inteligencja – nadążyć trudno. Ale jednocześnie chciałabym przypomnieć wszystkim rodzicom, że nie musimy patrzeć na regulacje, ustawy, innych – możemy sami wziąć te część w swoje ręce, rozmawiać, obserwować, być rodzicami. Bo tej sprawczości oddanej w ręce rodziców, tej informacji, że oni też coś mogą robić, a nie są wyłącznie bezwolnymi ofiarami, które w obliczu technologicznych gigantów i polityki nie mogą nic poza bezradnym patrzeniem na zagładę świata – bardzo mi brakuje. W ogóle bardzo mi brakuje w rozmowach o współczesnym rodzicielstwie informacji, że rodzice… mogą.

Jak mało wam czytania, to polecam na koniec lekturę niedawnego raportu rodzimych ludzików nauki SWPS o cyfrowym dorastaniu o TUTAJ se można poczytać.

Dopływy Warty, znaczy źródła:

Kamiński, K., Ładna, A. (2026). Style Cyfrowego Rodzicielstwa w Polsce: Między
kontrolą a zaufaniem. Analiza postaw i strategii wychowawczych. NASK – PIB.

https://www.healthychildren.org/English/family-life/Media/Pages/helping-kids-thrive-in-a-digital-world-AAP-policy-explained.aspx

Barzilay R, i wsp. (2026). Smartphone Ownership, Age of Smartphone Acquisition, and Health Outcomes in Early Adolescence.

Może Ci się także spodobać

5 komentarzy

Asia 26 października 2026 - 11:49

Amen.

odpowiedz
Mame 26 października 2026 - 21:10

Ano właśnie. Mój totalnie gotowy na telefon siedmiolatek go nie dostanie, bo nie potrzebuje – to raz, a dwa, że ma rok młodszego totalnie niegotowego brata. I ja już widzę oczami wyobraźni ilość problemów dla nas i konfliktów dla nich. I może to niesprawiedliwe, a może po prostu samo życie, że też trzeba wziąć pod uwagę, że jeśli są młodsze dzieciaki, to one w ten ekran starszym zerkną.
Dzięki, Alicjo, za całokształt Twojej obecności w SM, za długą i ciekawą formę, za głos rozsądku i świetną inspirację.

odpowiedz
Alicja 27 października 2026 - 07:53

Właśnie to jest to – że absolutnie wszystko trzeba wziąć pod uwagę, bo jak to ma generować użeranie się z czymkolwiek to po co? To jest narzędzie, które ma ułatwiać życie i kontakt, a nie utrudniać. To nigdy nie są 0-1 decyzje i dlatego tak ubolewam, że tak są przedstawiane. Mnie traktowanie rodziców jak debili, którym trzeba wszystko uprosić do poziomu przedszkolaka szalenie irytuje. Trzymajcie się ciepło i dziękuję za miłe słowa!

odpowiedz
Ewa 28 października 2026 - 20:29

Jak zwykle świetne spojrzenie na sprawę i niuanse, niuanse!

odpowiedz
Aneczka 30 października 2026 - 14:27

No i właśnie cały mój limit czasu na instagramie zszedł na przeczytanie tego tekstu przez jego przeglądarkę 😅 na pewno wyjdzie mi na zdrowie, dziękuję 😁

odpowiedz

Skomentuj